Yolculukta namazın kısaltılıp birleştirilmesi ve nafile namazlar.
377 · Hadis · Bu Türkçe çeviri yapay zeka destekli olarak hazırlanmıştır.
Bize Ahmed b. Abdillâh b. Yûnus tahdis etti; bize Züheyr tahdis etti; bize Ebû İshâk tahdis etti; (Ebû İshâk) dedi ki: Bir adamın, mescitte Kur'ân öğretmekte olan Esved b. Yezîd'e sorduğunu gördüm; dedi ki: 'Şu âyeti nasıl okuyorsun: «fehel min müddekir» - dâl ile mi yoksa zâl ile mi?' (Esved) dedi ki: 'Bilakis, dâl ile. Abdullah b. Mes'ûd'u şöyle derken işittim: Resûlullah'ı (sallallahu aleyhi ve sellem) «müddekir» -dâl ile- derken işittim.'
Bize Muhammed b. el-Müsennâ ile İbn Beşşâr tahdis etti. İbnü'l-Müsennâ dedi ki: Bize Muhammed b. Ca'fer tahdis etti; bize Şu'be, Ebû İshâk'tan, o Esved'den, o Abdullah'tan (naklen), o da Peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem) (naklen) tahdis etti ki: O (Peygamber), şu harfi (kelimeyi) «fehel min müddekir» (diye) okurdu.
Bize Ebû Bekr b. Ebî Şeybe ile Ebû Küreyb -lafız Ebû Bekr'e ait- tahdis etti; (ikisi) dedi ki: Bize Ebû Muâviye, A'meş'ten, o İbrâhîm'den, o da Alkame'den (naklen) tahdis etti; (Alkame) dedi ki: Şam'a geldik. Ebû'd-Derdâ yanımıza gelip: 'İçinizde Abdullah'ın kıraatiyle okuyan biri var mı?' dedi. Ben: 'Evet, ben (okurum)' dedim. O: 'Peki, Abdullah'ı şu âyeti nasıl okurken işittin: {Vel-leyli izâ yağşâ}?' dedi. (Alkame) dedi ki: Onu şöyle okurken işittim: {Vel-leyli izâ yağşâ * vez-zekeri vel-ünsâ}. (Ebû'd-Derdâ) dedi ki: 'Vallahi ben de Resûlullah'ı (sallallahu aleyhi ve sellem) onu böyle okurken işittim. Fakat şunlar, benim «ve mâ halaka» diye okumamı istiyorlar; ama ben onlara uymuyorum.'
Bize Kuteybe b. Saîd tahdis etti; bize Cerîr, Mugîre'den, o da İbrâhîm'den (naklen) tahdis etti; (İbrâhîm) dedi ki: Alkame Şam'a geldi, bir mescide girip orada namaz kıldı, sonra bir halkaya (ilim meclisine) varıp içinde oturdu. (Alkame) dedi ki: Derken bir adam geldi; onda o topluluğun (Abdullah'ın ashabının) vakarını (edâsını) ve hey'etini (görünüşünü) tanıdım. Yanıma oturdu, sonra: 'Abdullah'ın nasıl okuduğunu ezberinde tutuyor musun?' dedi. Ve (hadisi) bunun aynısıyla zikretti.
Bize Alî b. Hucr es-Sa'dî tahdis etti; bize İsmâîl b. İbrâhîm, Dâvûd b. Ebî Hind'den, o Şa'bî'den, o da Alkame'den (naklen) tahdis etti; (Alkame) dedi ki: Ebû'd-Derdâ ile karşılaştım. Bana: 'Sen kimlerdensin (nerelisin)?' dedi. 'Irak halkındanım' dedim. 'Onların hangisinden?' dedi. 'Kûfe halkındanım' dedim. 'Abdullah b. Mes'ûd'un kıraatiyle okur musun?' dedi. 'Evet' dedim. 'Öyleyse oku: {Vel-leyli izâ yağşâ}' dedi. Ben de okudum: {Vel-leyli izâ yağşâ * ven-nehâri izâ tecellâ * vez-zekeri vel-ünsâ}. Bunun üzerine güldü, sonra: 'Resûlullah'ı (sallallahu aleyhi ve sellem) onu böyle okurken işittim' dedi.
Bize Muhammed b. el-Müsennâ tahdis etti; bana Abdüla'lâ tahdis etti; bize Dâvûd, Âmir'den, o da Alkame'den (naklen) tahdis etti; (Alkame) dedi ki: Şam'a geldim ve Ebû'd-Derdâ ile karşılaştım... Ve (hadisi) İbn Uleyye'nin hadisinin aynısıyla zikretti.
Bize Yahyâ b. Yahyâ tahdis etti; dedi ki: Mâlik'e, Muhammed b. Yahyâ b. Habbân'dan, o A'rec'den, o da Ebû Hüreyre'den (naklen rivayet edilenleri) okudum: Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem), ikindiden sonra güneş batıncaya kadar namaz kılmayı ve sabah (namazından) sonra güneş doğuncaya kadar namaz kılmayı yasakladı.
Bize Dâvûd b. Rüşeyd ile İsmâîl b. Sâlim, ikisi birden Hüşeym'den tahdis etti. Dâvûd dedi ki: Bize Hüşeym tahdis etti; bize Mansûr, Katâde'den (naklen) haber verdi; (Katâde) dedi ki: Bize Ebü'l-Âliye, İbn Abbâs'tan (naklen) haber verdi; (İbn Abbâs) dedi ki: Resûlullah'ın (sallallahu aleyhi ve sellem) ashabından, içlerinde -bana en sevgilileri olan- Ömer b. el-Hattâb'ın da bulunduğu birçok kişiden işittim ki: Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) sabah (namazından) sonra güneş doğuncaya kadar ve ikindiden sonra güneş batıncaya kadar namaz kılmayı yasakladı.
Bunu bana Züheyr b. Harb tahdis etti; bize Yahyâ b. Saîd, Şu'be'den (naklen) tahdis etti. (H) Bana Ebû Gassân el-Mismaî de tahdis etti; bize Abdüla'lâ tahdis etti; bize Saîd tahdis etti. (H) Bize İshâk b. İbrâhîm de tahdis etti; bize Muâz b. Hişâm haber verdi; bana babam tahdis etti; hepsi Katâde'den, bu isnâd ile (rivayet ettiler); şu kadar var ki Saîd ile Hişâm'ın hadisinde 'sabahtan sonra güneş ışıyıncaya (iyice doğup yükselinceye) kadar' (ifadesi vardır).
Bana Harmele b. Yahyâ tahdis etti; bize İbn Vehb haber verdi; bana Yûnus haber verdi ki: İbn Şihâb kendisine haber verip dedi ki: Bana Atâ b. Yezîd el-Leysî haber verdi ki: O, Ebû Saîd el-Hudrî'yi şöyle derken işitti: Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem): 'İkindi namazından sonra güneş batıncaya kadar namaz yoktur; sabah namazından sonra güneş doğuncaya kadar namaz yoktur' buyurdu.
Bize Yahyâ b. Yahyâ tahdis etti; dedi ki: Mâlik'e, Nâfi'den, o da İbn Ömer'den (naklen rivayet edilenleri) okudum: Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem): 'Sizden biriniz, güneşin doğuşu esnasında da batışı esnasında da namaz kılmayı kasten gözetmesin' buyurdu.
Bize Ebû Bekr b. Ebî Şeybe tahdis etti; bize Vekî' tahdis etti. (H) Bize Muhammed b. Abdillâh b. Nümeyr de tahdis etti; bize babam ile Muhammed b. Bişr tahdis etti; (ikisi) birden dedi ki: Bize Hişâm, babasından, o da İbn Ömer'den (naklen) tahdis etti; (İbn Ömer) dedi ki: Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem): 'Namazınızı, güneşin doğuşuna ve batışına denk getirmeyi kasten gözetmeyin; çünkü o, şeytanın iki boynuzu (arasından/ile) doğar' buyurdu.
Bize Ebû Bekr b. Ebî Şeybe tahdis etti; bize Vekî' tahdis etti. (H) Bize Muhammed b. Abdillâh b. Nümeyr de tahdis etti; bize babam ile İbn Bişr tahdis etti; (hepsi) birden dedi ki: Bize Hişâm, babasından, o da İbn Ömer'den (naklen) tahdis etti; (İbn Ömer) dedi ki: Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem): 'Güneşin kenarı (üst kısmı) görünmeye başladığında, o (güneş) tam olarak (belirgin biçimde) çıkıncaya kadar namazı erteleyin; güneşin kenarı kaybolduğunda (batmaya başladığında) da, o tamamen kayboluncaya kadar namazı erteleyin' buyurdu.
Bize Kuteybe b. Saîd tahdis etti; bize Leys, Hayr b. Nuaym el-Hadramî'den, o İbn Hübeyre'den, o Ebû Temîm el-Ceyşânî'den, o da Ebû Basra el-Gıfârî'den (naklen) tahdis etti; (Ebû Basra) dedi ki: Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) bize el-Muhammas'ta ikindi namazını kıldırdı ve şöyle buyurdu: 'Şüphesiz bu namaz, sizden öncekilere de arz edildi; fakat onlar onu zâyi ettiler (ihmal ettiler). Kim ona (gereğince) riayet ederse, onun için ecri iki kat olur. Ondan sonra, şâhid doğuncaya kadar namaz yoktur.' Şâhid ise yıldızdır.
Bana Züheyr b. Harb tahdis etti; bize Ya'kub b. İbrahim rivayet etti; bize babam, İbn İshak'tan rivayet etti; (İbn İshak) dedi ki: Bana Yezid b. Ebu Habib, Hayr b. Nuaym el-Hadramî'den, o Abdullah b. Hübeyre es-Sebaî'den -ki o güvenilir (sika) biriydi-, o Ebu Temim el-Ceyşanî'den, o Ebu Basra el-Ğifarî'den tahdis etti; (Ebu Basra) dedi ki: Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) bize ikindi namazını kıldırdı. (Ravi hadisin) benzerini (rivayet etti).
Bize Yahya b. Yahya tahdis etti; bize Abdullah b. Vehb, Musa b. Uley'den, o babasından rivayet etti; (babası) dedi ki: Ukbe b. Amir el-Cühenî'yi şöyle derken işittim: Üç vakit vardır ki Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) o vakitlerde namaz kılmamızı yahut ölülerimizi defnetmemizi bize yasaklardı: Güneş parıldayarak doğduğu andan yükselinceye kadar, öğle vaktinde güneş tam tepede dikildiği andan (batıya) meyledinceye kadar ve güneş batmaya yaklaştığı (yöneldiği) andan batıncaya kadar.
Bana Ahmed b. Ca'fer el-Ma'kirî tahdis etti; bize en-Nadr b. Muhammed rivayet etti; bize İkrime b. Ammar rivayet etti; bize Şeddad b. Abdullah Ebu Ammar ile Yahya b. Ebu Kesir, Ebu Ümame'den rivayet etti -İkrime dedi ki: Şeddad, Ebu Ümame ve Vasile ile karşılaşmış, Enes'e Şam'a kadar arkadaşlık etmiş ve onu fazilet ve hayırla övmüştür- Ebu Ümame'den (rivayetle) dedi ki: Amr b. Abese es-Sülemî şöyle dedi: Ben cahiliye devrindeyken insanların bir sapıklık üzere olduğunu, putlara taptıkları için hiçbir hak (din) üzere olmadıklarını düşünürdüm. Derken Mekke'de birtakım haberler veren bir adam(ın varlığını) işittim. Bineğime bindim ve onun yanına vardım. Bir de baktım ki Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) gizlenmiş; kavmi ona karşı cüretkâr (küstah ve saldırgan) davranıyordu. Yavaşça (usulca) davranarak nihayet Mekke'de onun yanına girdim ve ona: 'Sen nesin (kimsin)?' dedim. 'Ben bir peygamberim' dedi. 'Peygamber ne demek?' dedim. 'Beni Allah gönderdi' dedi. 'Seni ne ile gönderdi?' dedim. 'Beni; akrabalık bağlarını gözetmek (sıla-i rahim), putları kırmak ve hiçbir şey kendisine ortak koşulmaksızın Allah'ın bir tek olarak tevhid edilmesi için gönderdi' dedi. Ona: 'Bu (dava) üzerinde seninle beraber kim var?' dedim. 'Bir hür ve bir köle' dedi. (Ravi) dedi ki: O gün onunla birlikte, kendisine iman edenlerden Ebu Bekir ve Bilal vardı. 'Ben sana tabi olacağım' dedim. 'Sen bugün buna güç yetiremezsin. Benim halimi ve insanların halini görmüyor musun? Fakat sen ailene dön; benim ortaya çıkıp galip geldiğimi işitince bana gel' dedi. (Amr) dedi ki: Ben ailemin yanına gittim, Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) de Medine'ye geldi. Ben ailemin arasındaydım; onun Medine'ye gelişi üzerine haberleri araştırmaya ve insanlara sormaya başladım. Nihayet Yesrib halkından, Medine ahalisinden bir topluluk bana geldi. 'Medine'ye gelen şu adam ne yaptı?' dedim. Dediler ki: 'İnsanlar ona koşuşuyor; kavmi onu öldürmek istedi ama buna güç yetiremediler.' Bunun üzerine Medine'ye geldim, onun yanına girdim ve: 'Ey Allah'ın Rasulü, beni tanıyor musun?' dedim. 'Evet, sen Mekke'de benimle karşılaşan kişisin' dedi. (Amr) dedi ki: 'Evet' dedim. Sonra: 'Ey Allah'ın peygamberi, Allah'ın sana öğretip de benim bilmediğim şeyden bana haber ver; bana namazdan haber ver' dedim. Dedi ki: 'Sabah namazını kıl, sonra güneş doğup yükselinceye kadar namazı bırak (kılma); çünkü güneş, doğduğu sırada şeytanın iki boynuzu arasında doğar ve o anda kâfirler ona secde eder. Sonra namaz kıl; çünkü namaz (o vakit meleklerce) görülür ve hazır bulunulur; ta ki mızrağın gölgesi (öğle vaktinde) en aza inip azalıncaya kadar. Sonra namazı bırak; çünkü o anda cehennem kızdırılır (alevlendirilir). Gölge (öğleden sonra) döndüğünde namaz kıl; çünkü namaz görülür ve hazır bulunulur; ta ki ikindiyi kılıncaya kadar. Sonra güneş batıncaya kadar namazı bırak; çünkü güneş şeytanın iki boynuzu arasında batar ve o anda kâfirler ona secde eder.' (Amr) dedi ki: 'Ey Allah'ın peygamberi, bana abdestten de bahset' dedim. Dedi ki: 'Sizden bir adam abdest suyunu (alıp) yaklaştırır, ağzına su verip çalkalar, burnuna su çeker ve (sonra) sümkürürse, mutlaka yüzünün, ağzının ve burun deliklerinin günahları (su ile) dökülür. Sonra Allah'ın kendisine emrettiği gibi yüzünü yıkadığında, mutlaka yüzünün günahları sakalının uçlarından su ile dökülür. Sonra ellerini dirseklerine kadar yıkar; mutlaka ellerinin günahları parmak uçlarından su ile dökülür. Sonra başını mesheder; mutlaka başının günahları saçının uçlarından su ile dökülür. Sonra ayaklarını topuklarına kadar yıkar; mutlaka ayaklarının günahları parmak uçlarından su ile dökülür. Sonra kalkıp namaz kılar, Allah'a hamd eder, O'nu över, O'na layık olduğu şekilde ta'zim eder ve kalbini (yalnızca) Allah'a boşaltırsa (verirse), mutlaka günahlarından, annesinin onu doğurduğu günkü haline (tertemiz) dönmüş olarak ayrılır.' Amr b. Abese bu hadisi, Rasulullah'ın (sallallahu aleyhi ve sellem) ashabından olan Ebu Ümame'ye anlattı. Ebu Ümame ona: 'Ey Amr b. Abese, ne söylediğine dikkat et! Bu (kadar sevap) bir adama tek bir makamda (durakta/vesileyle) mı verilir?' dedi. Amr da: 'Ey Ebu Ümame, yaşım ilerledi, kemiğim inceldi (zayıfladı), ecelim yaklaştı; ne Allah'a ne de Rasulüne yalan söylemeye ihtiyacım var. Ben bunu Rasulullah'tan (sallallahu aleyhi ve sellem) bir, iki ya da üç kere -yedi kereye kadar saydı- işitmiş olsaydım, onu asla rivayet etmezdim; fakat ben bunu bundan daha çok işittim' dedi.
Bize Muhammed b. Hatim tahdis etti; bize Behz rivayet etti; bize Vüheyb rivayet etti; bize Abdullah b. Tavus, babasından, o Aişe'den rivayet etti ki Aişe şöyle dedi: Ömer yanıldı (vehme kapıldı). Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) ancak (namaz için) güneşin doğuşunu ve batışını kasten gözetmeyi (o anları araştırmayı) yasakladı.
Bize Hasan el-Hulvanî tahdis etti; bize Abdürrezzak rivayet etti; bize Ma'mer, İbn Tavus'tan, o babasından, o Aişe'den haber verdi ki Aişe şöyle dedi: Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) ikindiden sonraki iki rekâtı hiç terk etmedi. (Ravi) dedi ki: Aişe (ayrıca) şöyle dedi: Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem): 'Güneşin doğuşunu ve batışını kasten gözetip de o anda namaz kılmayın' buyurdu.
Bana Harmele b. Yahya et-Tücibî tahdis etti; bize Abdullah b. Vehb rivayet etti; bana Amr -ki İbnü'l-Haris'tir- Bükeyr'den, o İbn Abbas'ın azatlısı Küreyb'den haber verdi: Abdullah b. Abbas, Abdurrahman b. Ezher ve Misver b. Mahreme, onu (Küreyb'i) Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) zevcesi Aişe'ye gönderdiler ve dediler ki: 'Ona hepimizden selam söyle ve ona ikindiden sonraki iki rekâtı sor; ve de ki: Bize senin o iki rekâtı kıldığın haber verildi; hâlbuki bize Rasulullah'ın (sallallahu aleyhi ve sellem) onları yasakladığı ulaştı.' İbn Abbas dedi ki: Ben Ömer b. Hattab ile birlikte insanları o (iki rekâttan) alıkoyardım. Küreyb dedi ki: Ben onun (Aişe'nin) yanına girdim ve beni gönderdikleri (mesajı) ona ilettim. Aişe: 'Ümmü Seleme'ye sor' dedi. Ben de onların yanına çıkıp Aişe'nin sözünü onlara haber verdim. Bunun üzerine beni, Aişe'ye gönderdikleri (mesajın) aynısıyla Ümmü Seleme'ye geri gönderdiler. Ümmü Seleme dedi ki: Ben Rasulullah'ı (sallallahu aleyhi ve sellem) onları (o iki rekâtı) yasaklarken işittim, sonra onları kılarken gördüm. Onları kıldığında ise, ikindiyi kılmış, sonra (yanıma) girmişti; yanımda Ensardan Benî Haram (kabilesin)den birtakım kadınlar vardı; işte o iki rekâtı (o zaman) kıldı. Ben ona cariyeyi gönderdim ve dedim ki: 'Onun yanında dur ve ona de ki: Ümmü Seleme diyor ki: Ey Allah'ın Rasulü, ben seni bu iki rekâtı yasaklarken işitiyorum, seni ise onları kılarken görüyorum. Eğer eliyle işaret ederse ondan geri çekil.' (Ravi) dedi ki: Cariye (böyle) yaptı; (Peygamber) eliyle işaret etti, o da ondan geri çekildi. (Namazı) bitirince şöyle dedi: 'Ey Ebu Ümeyye'nin kızı, ikindiden sonraki iki rekâtı sordun. Abdülkays'tan bir topluluk, kavimlerinin (İslam'a girmesi) meselesiyle bana gelmiş ve beni öğleden sonraki iki rekâttan alıkoymuşlardı; işte kıldığım bu iki rekât onlardır.'